ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ-ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਕਿਹਾ-ਜੇਕਰ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ

ਕਪੂਰਥਲਾ 30 ਅਕਤੂਬਰ ਗੌਰਵ ਮੜੀਆ 

ਤਿਉਹਾਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ,ਉਤਸ਼ਾਹ,ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹਨ,ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਦੀਵਾਲੀ,ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ,ਭਈਆ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂਪੁਰਬ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,ਕੁਝ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ,ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ, ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।ਅੱਜ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ,ਸਜਾਵਟ,ਤੋਹਫ਼ੇ,ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਬੇਲੋੜਾ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ,ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਸਗੋਂ ਮਿੱਟੀ,ਰੁੱਖ,ਪੌਦੇ, ਫਸਲਾਂ,ਜਾਨਵਰ,ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਤ ਜੀਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ,ਫਸਲਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ,ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰਾ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ,ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਡਰ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੇਲੋੜੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਚਣਾ,ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ;ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ,ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ,ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ,ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।ਕਈ ਵਾਰ,ਕਿਸੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ ਕੁਝ ਪਲ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ,ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ,ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ,ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ,ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਉਂ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ,ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ,ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਹਿਲੂ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ,ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ।