ਲਾਹੌਰ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼): ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਵਜੇ ਦਰਜ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (ਏਕਿਊਆਈ) 344 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਮੰਚ ਆਈਕਿਊਏਅਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਪੀਐੱਮ2.5 ਦੇ ਬਾਰੀਕ ਕਣ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੇਧ ਤੋਂ 57 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸੇਧ ਨਾਲ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 244 ਏਕਿਊਆਈ ਨਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ। ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਹਵਾ ‘ਬਹੁਤ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨੇਗਲ ਦੇ ਡਕਾਰ ਦਾ ਏਕਿਊਆਈ 184, ਮੁੰਬਈ ਦਾ 179 ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ 172 ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ‘ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸਬੰਧਤ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੀਡਿੰਗ

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਖਰਾ ਰਿਹਾ। ਇਕਬਾਲ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਏਕਿਊਆਈ 535 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬੇਦੀਆਂ ਰੋਡ ਦੇ ਏਅਰਵਾਸ਼ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 497 ਅਤੇ ਕਾਹਨਾ ਵਿੱਚ 446 ਰਿਹਾ।

ਡਿਫੈਂਸ ਫੇਜ਼-5 ਵਿੱਚ ਏਕਿਊਆਈ 360, ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ 350 ਅਤੇ ਬਰਕੀ ਰੋਡ ’ਤੇ 253 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਪਰ ਅਸਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਬਾਰੀਕ ਕਣ

ਪੀਐੱਮ2.5 ਦੇ ਕਣ ਇੰਨੇ ਬਾਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਮਾਗੀ ਦੌਰੇ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਾੜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਸਲੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦਾ ਧੂੰਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲ ਕੇ ਧੁਆਂਖ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਸੰਕਟ

ਧੁਆਂਖ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੂਨੀਸੈੱਫ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਤੀਬਰ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2023 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਔਸਤ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧੁਆਂਖ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।