LNG ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੋਇਲਾ, ਹਾਈਡ੍ਰੋ, ਪਰਮਾਣੂ ਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਰੁਖ

ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ | Nazrana Times ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ

LNG ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਇਲਾ, ਪਣ-ਬਿਜਲੀ, ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗੈਸ ’ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਤਰ ਦੀ Ras Laffan LNG ਸਹੂਲਤ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ QatarEnergy ਨੇ 4 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਫੋਰਸ ਮੈਜਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ LNG ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। ਕਤਰ ਅਤੇ UAE ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਰੀਬ 99 ਫੀਸਦੀ LNG ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। LNG ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 30 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕਰੀਬ 10 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਪਾਟ LNG ਕਾਰਗੋ ਖਰੀਦਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 21 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ MMBtu ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੀ ਤਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀਕ ਸ਼ਾਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਲੋਡ-ਸ਼ੈਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ Eni ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ 2026-27 ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤੇ 21 LNG ਕਾਰਗੋ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗੈਸ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਅਵੈਸ ਲੇਘਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ 74 ਫੀਸਦੀ ਬਿਜਲੀ ਘਰੇਲੂ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 2034 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ 96 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕੋਇਲਾ, ਪਣ-ਬਿਜਲੀ, ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸੌਲਰ ਊਰਜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 186 ਅਰਬ ਟਨ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਭੰਡਾਰ ਵਾਲਾ ਥਾਰ ਲਿਗਨਾਈਟ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰੀਬ 12 TWh ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 TWh ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਪੀਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 7,000 MW ਤੱਕ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 22 TWh ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕਰੀਬ 27 ਫੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਰੂਫਟਾਪ ਸੌਲਰ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ 20 GW ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਿਡ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟੀ ਹੈ।
Gastech ਦੀ Outlook for Gas and LNG Markets in Asia ਸਮੇਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੌਲਰ ਅਤੇ ਪਵਨ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ, ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤਿਕ ਈਂਧਨ ਭੰਡਾਰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
LNG ਸੰਕਟ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗੈਸ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨ ਊਰਜਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।