ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕ, ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ’ਤੇ ਚਰਚਾ
- ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
- (Asia/Kolkata)
ਤਹਿਰਾਨ, 26 ਅਕਤੂਬਰ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼): ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੋਹਸਿਨ ਰਜ਼ਾਈ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਮੱਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ ਅਹਿਮ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੰਪਰਕ ਰਿਹਾ।
ਵਫ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਖਾਲਿਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਈਅਦ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਕੌਮੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਕਾਲਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਇਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮੋਹਸਿਨ ਰਜ਼ਾਈ ਨੇ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ-ਧਿਰੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਪਹਿਲ
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦੀ ਪਹਿਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਗ਼ਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਮਗਰੋਂ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ ਅਲੀ ਬਾਘੇਰੀ ਕਾਨੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਰਜ਼ਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਤੀ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਉੱਤੇ ਵਧੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤਾਲਮੇਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਬਾਘੇਰੀ ਕਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਹਰੀ ਦਖ਼ਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਜਨਤਕ ਕੂਟਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਰਾਏਦ ਕ੍ਰਿਮਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਫ਼ਦ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ, ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮੱਕਾ ਸਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
ਤਿੰਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇਸ਼ 7 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਹੋਏ ਮੱਕਾ ਸਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰਕਰਤਾ ਹਨ। ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਪਸੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਟੋ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਝੌਤਾ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਵਿਚੋਲਗੀ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚੋਲਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਨਾਲ ਤਹਿਰਾਨ ਗਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਇਸਕੰਦਰ ਮੋਮੇਨੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਕਵੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਤਰ ਦੇ ਵਿਚੋਲਗੀ ਯਤਨ ਵੀ ਜਾਰੀ
ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਤਰ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਤਹਿਤ ਤਹਿਰਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਯਤਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੂਟਨੀਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਨੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਰਜੀਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਠੋਸ ਕਦਮਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।
