ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਓਮਾਨ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼): ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਊਰਜਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ–ਓਮਾਨ ਸਾਂਝੇ ਮੰਤਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੈਨੇਟਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਹਾਕ ਡਾਰ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਈਦ ਬਦਰ ਬਿਨ ਹਮਦ ਬਿਨ ਹਮੂਦ ਅਲ ਬੁਸੈਦੀ ਨੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਿਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੰਪਰਕ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਪਾਰ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ
ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਾਸਪੋਰਟ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਵੀਜ਼ਾ ਛੋਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ, ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਨਅਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ, ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੰਜਮ ਵਰਤਣ, ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਸਲੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਅਤੇ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਦਬ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਉਭਾਰੀ। ਇਹ ਰਸਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ।
ਡਾਰ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ’ਤੇ ਹੂਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਢਾਂਚੇ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਮਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਕਾ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦੁਹਰਾਈ।
ਅਲ ਬੁਸੈਦੀ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਮਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਵਧਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਫ਼ਲਸਤੀਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ
ਡਾਰ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦੁਹਰਾਈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕੁਦਸ ਅਲ-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਮਤਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਤੇ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਡਾਰ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਮਤਿਆਂ ਤਹਿਤ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੱਲ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਗਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ
ਅਲ ਬੁਸੈਦੀ ਨੇ ਵਪਾਰ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ, ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ, ਊਰਜਾ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰ ਦੱਸਿਆ।
ਦੋਵਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਂਝੇ ਮੰਤਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਲ ਬੁਸੈਦੀ, ਡਾਰ ਦੇ ਸੱਦੇ ’ਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
Posted By: Ali Imran Chattha