ਲਾਹੌਰ, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਲਾਈਮੇਟ ਗਾਲਾ 2026 ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਰਗਦ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ‘ਫੇਥ ਇਨ ਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ’ ਤਹਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਲੋਅਰ ਮਾਲ ਕੈਂਪਸ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਕਲਾਈਮੇਟ ਐਕਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ (I-CAN) ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ, ਨੀਤੀ-ਘਾੜਿਆਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਸਮੇਤ 236 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੂਬਾਈ ਮੰਤਰੀ ਸਲਮਾ ਬੱਟ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਖੁਰਾਕੀ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. ਡਾ. ਆਕਿਫ਼ ਅਨਵਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ।

EP&CCD ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ ਅੰਬਰੀਨ ਲਤੀਫ਼ ਨੇ ਬਰਗਦ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ HR&MAD ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੰਦੇਸ਼

“ਆਸਥਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ: ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ” ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਹੋਈ ਸੀਨੀਅਰ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅੱਲਾਮਾ ਅਸਗਰ ਚਿਸ਼ਤੀ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੈਵ. ਸੈਮੂਅਲ ਬੀ. ਮੈਸੀ, ਪ੍ਰੋ. ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੱਸਿਆ। ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਿਰਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਡਾ. ਸਾਦਿਆ ਸਲਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼ਜ਼ੀਨ ਸਈਦ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਹੱਲਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ

“ਜਲਵਾਯੂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਜਲਵਾਯੂ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ: ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ” ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਹੋਏ ਯੂਥ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਹਰੀ ਉੱਦਮਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪੰਜਾਬ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਤਾਹਿਰਾ ਜਮੀਲ ਅਤੇ ਸੁਥਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਬਦੁਲ ਵਹਾਬ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਥ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਮੀਨ ਮਸ਼ਹੂਦ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਅਬੂਜ਼ਰ ਮਧੂ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੀਨ ਰਿਵਾਇਤ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਸਮਾ ਆਰਿਫ਼ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹਰੀ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਦੱਸਿਆ।

ਬਰਗਦ ਦੀ ਅਲੀਜ਼ਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਅਪੀਲ

I-CAN ਦੀ ਮੁਖੀ ਰਾਬੀਆ ਦਾਰ ਨੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯੂਥ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਅਨਵਰ ਅਤੇ ਮਾਹਾ ਜਮੀਲ; ਅਬਰੂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਨਬੀਹਾ ਸ਼ਕੀਲ; ਐਡਪ੍ਰੋ ਕੰਸਲਟੈਂਟਸ ਦੀ ਅਕਸਾ ਜ਼ਹੂਰ; ਅਤੇ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਦੀ FemCare Embrace ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੁਖੀ ਸਨਾ ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹਿਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

I-CAN ਐਵਾਰਡਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ

ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ I-CAN ਐਵਾਰਡਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਹੇਲੀ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਿਸਟ ਫਿਊਚਰ ਲੈਬਜ਼ ਦੀ ਡਾ. ਜ਼ੈਨਬ ਅਮਾਨ ਨੂੰ ਲਿੰਗਕ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ I-CAN ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਾਊਟ-ਆਊਟ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਤਹਿਤ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ਾ ਅਸਮਾ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲਰ ਉੱਦਮਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੈਰੋ ਬਾਰਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਰਫ਼ਾ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਖਜੂਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।

ਕਲਾਈਮੇਟ ਗਾਲਾ 2026 ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਲੀ ਹੱਲ ਅਪਣਾਉਣ, ਵਾਂਝੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।