ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ / ਤੇਹਰਾਨ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 22 ਮਈ 2026
ਲੇਖਕ: ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ

ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਈਦ ਅਸੀਮ ਮੁਨੀਰ, ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਹਰਾਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਇਰਾਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਣ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਿਮ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੱਧਸਥ ਪੱਖ ਇੱਕ ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਮੋੜ

ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ’ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ “ਬਾਰਡਰਲਾਈਨ” ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਠੀਕ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਹਰਾਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼ਟਲ ਕੂਟਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੌਰਾ

ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਰਾਨ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਨੇਹੇ ਪਹੁੰਚਾਏ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਬੇਸਬਰੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ’ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਤ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੇਹਰਾਨ ਦੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਵਿਆਪਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਢਾਂਚਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਇਸ ਮੱਧਸਥਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤੇਹਰਾਨ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿੱਜੀ ਰਾਬਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੱਜ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੌਰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਦੌਰਾ ਇਰਾਨੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਤੇਹਰਾਨ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਹਰਾਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ।

ਆਈਐਸਪੀਆਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਲੰਬੀ ਅਣਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਹਾਲਾਤ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦਾ ਤੇਹਰਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਪੱਖੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੋੜ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਉਹ ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਟੈਂਟ ਹਾਸਲ ਕਰ ਪਾਏਗਾ ਜਿਸ ਵੱਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।