ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ/ਤਹਿਰਾਨ, 20 ਅਕਤੂਬਰ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਹਿਮ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (ਐੱਲਪੀਜੀ) ਸਮੇਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਗਬਦ–ਰਿਮਦਾਨ ਅਤੇ ਤਫ਼ਤਾਨ ਚੌਕੀਆਂ ’ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਦੌਰਾਨ ਰੋਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗਬਦ–ਰਿਮਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।

ਮੁਨੀਰ ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ

ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਈਅਦ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ’ਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੇਰੀ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਖੜੋਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਗ਼ਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਰਗਰਮੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਪਾਰ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਨ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਤਸਕਰੀ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰਨਾ ਹੈ।

ਚਾਗ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਤਫ਼ਤਾਨ ਚੌਕੀ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਤਿਆਤੀ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵੱਖਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਰਾਮਦ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਸਬੰਧੀ ਛੋਟ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲਈ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਪੋਰਟ ਫਾਰਮ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਤੋਂ ਛੋਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿਛਲਾ ਹੁਕਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਛੋਟ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਰਜ਼ਦਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

ਕਰੀਬ 2,000 ਟਰੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ

ਕਵੇਟਾ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ–ਇਰਾਨ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸੂਚਨਾ ਤੱਕ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਰਡਰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੈਂਬਰ ਨੇ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਐੱਲਪੀਜੀ, ਚੌਲ, ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਾਹਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ’ਤੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੈਂਬਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 2,000 ਟਰੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਐੱਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ

ਗਬਦ–ਰਿਮਦਾਨ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਐੱਲਪੀਜੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ।

ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਅਸਲ ਅਸਰ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਘਾਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਵੰਡ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ, ਬਦਲਵੀਂ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਸੀਮਤ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਇਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਵਪਾਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਚੌਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਸੀ।