ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਾਰਤਾਂ ਫੇਲ

ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼ | 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 | ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ
ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
ਅਮਰੀਕਾ–ਇਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਕਾਮ; ਜੰਗਬੰਦੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ
 

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੀਬ 21 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਰਾਥਨ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਦੁਬਾਰਾ ਵੱਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਜਾਂਚਯੋਗ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਵਾਰਤਾਂ, ਜੋ ਇਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹੇਠ ਹੋਈਆਂ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਤਿੱਖੀਆਂ ਪਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੰਬੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ।
ਮੁੱਖ ਅਸਹਿਮਤੀਆਂ
ਪਰਮਾਣੂ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਮ੍ਰਿਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਸੀਮਿਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ: ਇਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਖੇਤਰੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਰਹੀ।
ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮੰਗ: ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਖਤਰਾ
ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਨਾਲ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੁਣ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਰੰਤ ਨਵੀਆਂ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਹਾਲਾਤ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਿਕ ਤਿਆਰੀ ਵਧਾ ਲਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਸਬਰ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਤ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪਿੱਛੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।