ਅਰਬ ਸਾਗਰ ’ਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਾਅਵੇ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼): ਉੱਤਰੀ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਟੱਕਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਘਟਨਾ ਲਈ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਜਦਕਿ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟੱਕਰ ਹੋਈ।
ਟੱਕਰ ਕਿਹੜੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਲਾਇਆ ਦੋਸ਼
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, 15 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਉੱਤਰੀ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਮਿਸ਼ਨ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਆ ਗਿਆ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ “ਅਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟੱਕਰ ਹੋਈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚਾਰਜ ਡੀ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਕੇ ਰਸਮੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ INS Kolkata ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ PNS Hunain ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਪੱਖ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 1991 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਟੱਕਰ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਰੱਦ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਲ ਸੈਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ SEASPARK-26 ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਭੜਕਾਊ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਾਰਜ ਡੀ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਕੇ ਰਸਮੀ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਚਾਰਜ ਡੀ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏਗਾ।
ਟੱਕਰ ਬਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਟੱਕਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਜਦਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਰਫ਼ਤਾਰ, ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦਤ ਹਨ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵੇਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਸਦੀਕਯੋਗ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ | ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼
Posted By: Ali Imran Chattha