ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ / ਤਹਿਰਾਨ – ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 22 ਮਈ 2026 ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ 
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸਜ਼ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਈਦ ਆਸਿਮ ਮੁਨੀਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਮਨ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮਧਸਥਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਣਾਇਕ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਚ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਧਸਥ ਧਿਰਾਂ ਇੱਕ “ਲੇਟਰ ਆਫ ਇੰਟੈਂਟ” ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ’ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ
ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ’ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ “ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀ ਹੱਦ” ’ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬਿਓ ਨੇ ਵੀ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ “ਕੁਝ ਤਰੱਕੀ” ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚੇ।
ਲਗਾਤਾਰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੰਪਰਕ
ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦੀ ਤਹਿਰਾਨ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਈਰਾਨ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਨੇਹੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰਮਾਣੂ ਮਸਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ’ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋਵੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟੇ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੌਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਕਾਇਮ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੀ ਉਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਸਤੇ ਦੀ ਫੀਸ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਹੁਪੱਖੀ ਮਧਸਥਤਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਇਸ ਮਧਸਥਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀ — ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦੇ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ — ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਪੂਰੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਤਹਿਰਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਮਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ ਸੀ।
ਆਈਐਸਪੀਆਰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੁਨੀਰ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੋੜ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।