ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੰਤ LNG ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਹੁਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗੁਜ਼ਰ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ

ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੰਤ LNG ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਹੁਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗੁਜ਼ਰ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੰਪਰਕ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ — ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ Pakistan LNG Limited (PLL) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਲਿਕਵਿਫਾਇਡ ਨੈਚਰਲ ਗੈਸ (LNG) ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਆਯਾਤ ਲਈ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਗੋ 12–14 ਮਈ ਅਤੇ 24–26 ਮਈ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਡਿਲਿਵਰੀ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਧਦੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬੋਲੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ 7 ਮਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬੋਲੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਇੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੱਕ LNG ਕਾਰਗੋ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਚ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਟਾਕ ਬਚਿਆ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੇ ਹੋਰ ਪੇਚੀਦਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ Strait of Hormuz ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਊਰਜਾ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਾਹ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤਣਾਅ ਘਟੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ LNG ਡਿਲਿਵਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ।
ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ Iran ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ LNG ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗੁਜ਼ਰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਟਰੋਲਿਅਮ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੱਧਸਥ ਵਜੋਂ Iran ਅਤੇ United States ਦਰਮਿਆਨ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੁਝ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੋਕੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਊਰਜਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ LNG ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਰਗੋ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਗੈਸ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਇਜ਼ਾਫਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕਈ ਉਦਯੋਗ ਜੋ ਗੈਸ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ, PLL ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਲਿਵਰੀ ਮਿਤੀਆਂ ਲਈ ਆਈਆਂ ਦੋ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰਗੋ ਨੂੰ 18.4 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਥਰਮਲ ਯੂਨਿਟ (mmBtu) ਦੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ LNG ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ LNG ਦੀ ਮੰਗ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ Russia-Ukraine war ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੇ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਧਾਰੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਪਾਟ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਟੈਂਡਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਚਰਮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ LNG ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।